สมัครสมาชิก   เข้าระบบ  
ความหมายของการเรียนรู้
Assoc.Prof.Dr. Montree Yamkasikorn
P Assoc.Prof.Dr. Montree Yamkasikorn
Faculty of Education
อีเมลติดต่อ
 
อ่าน: 43174
การเรียนรู้
กาเรียนรู้ เป็นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม

เอกสารประกอบการสอน เรื่อง ทฤษฎีการเรียนรู้

(Learning Theory)

 

                                                                                                อาจารย์ชวนันท์  ชาญศิลป์

 

            การเรียนรู้ หมายถึง การเปลี่ยนพฤติกรรมของบุคคลอันเนื่องมาจาก การเผชิญสถานการณ์ โดยเฉพาะสถานการณ์ซ้ำ ๆ   โดยที่ไม่ได้เป็นสัญชาติญาณ หรือเป็นส่วนของพัฒนาการโดยปกติ

            ในทฤษฎีการเรียนรู้นั้นกล่าวถึงรูปแบบและคำที่ควรรู้ได้แก่

            Conditioning   มี 2 ประเภท ได้แก่

          1. Classical Conditioning (respondent conditioning)

คือ การที่บุคคล (อาจเป็นคนหรือสัตว์) ได้รับสิ่งกระตุ้น (Stimulus) สองสิ่งในเวลาใกล้เคียงกันโดยที่สิ่งกระตุ้นหนึ่ง เป็นสิ่งกระตุ้นที่จะมีปฏิกิริยาตอบสนองโดยธรรมชาติ (Unconditioned Stimulus) และอีกสิ่งกระตุ้นเป็นสิ่งที่ถ้ากระตุ้นโดยลำพังจะไม่มีการตอบสนอง (Conditioned stimulus) เมื่อได้รับสิ่งกระตุ้นควบคู่กันผ่านระยะเวลาหนึ่ง บุคคลจะตอบสนองต่อ Conditioned stimulus (CS) ได้โดยไม่ต้องมี Unconditioned stimulus (UCS) ร่วมด้วย

            ตัวอย่างเช่น ในการทดลองของ Pavlov  เขาให้อาหารสุนัขพร้อมเสียงกระดิ่งเมื่อสุนัขเห็นอาหารจะมีน้ำลายไหล (ขณะเดียวกันจะได้ยินเสียงกระดิ่งด้วย)  ต่อมาพบว่าแม้สุนัขไม่เห็นอาหารแต่ได้ยินเสียงกระดิ่งก็จะมีน้ำลายไหลด้วย

            จากกรณีนี้ อาหาร คือ unconditioned stimulus (UCS) จะทำให้เกิดการตอบสนองโดยธรรมชาติอยู่แล้ว (Unconditioned Response = UCR) คือน้ำลายไหล ส่วนเสียงกระดิ่งเป็น Conditioned Stimulus (CS) ซึ่งโดยปกติเมื่อได้ยินจะไม่มีน้ำลายไหล  แต่เมื่อให้คู่กับอาหาร ต่อมาเพียงแต่ได้ยินเสียงกระดิ่งก็จะมีน้ำลายไหล ซึ่งตอนนั้นน้ำลายไหลจะเป็น Conditioned response (CR) คือการตอบสนองที่เกิดภายใต้เงื่อนไข ถ้าดูแผนภูมิก็คือ

            อาหาร (UCS)                                        น้ำลายไหล (UCR)

            เสียงกระดิ่ง (CS) + อาหาร (UCS)                        น้ำลายไหล (UCR)

            เสียงกระดิ่ง (CS)                                    น้ำลายไหล (CR)

           

            Extinction คือ ภาวะหมดการตอบสนองต่อ conditioned Stimulus (CS) เนื่องจากมีการให้ CS อย่างซ้ำ ๆ โดยไม่ได้ให้UCS ร่วมด้วย ทำให้ต่อมาไม่เกิดการตอบสนอง เช่น จากตัวอย่างเมื่อสักครู่ หากมีการสั่นกระดิ่งโดยไม่ให้อาหารสักระยะหนึ่ง สุนัขจะไม่มีน้ำลายไหลอีก  แต่ภาวะดังกล่าวนี้หากให้พักโดยไม่กระตุ้นเลยระยะหนึ่งแล้วกระตุ้นใหม่ อาจมีการตอบสนองกลับคืนแต่ไม่มากเท่าเดิม

            Stimulus generalization คือ การที่เมื่อเกิดการเรียนรู้ แบบ Classical Conditioning  แล้ว บางครั้ง  นอกจากจะตอบสนองต่อ Conditioned Stimulus แล้ว ยังตอบสนองต่อสิ่งเร้าอื่นที่มีลักษณะคล้ายกัน เช่น สุนัขที่มีน้ำลายไหลเมื่อมีเสียงกระดิ่งแล้ว ยังตอบสนองต่อเสียงกริ่งที่คล้ายกระดิ่งด้วย

            Discrimination คือ การเรียนรู้ของคนหรือสัตว์นั้น นอกจากตอบสนองต่อสิ่งเร้าที่คล้ายกันได้แล้วนั้น ในทางกลับกันหากมีความสามารถจะแยกสิ่งเร้าที่แตกต่างกันก็ทำให้ตอบสนองไม่เหมือนกัน เช่น เด็กที่กลัวสุนัข จะไม่กลัวแมว แม้จะมีสี่ขาเหมือนกัน แต่เด็กแยกได้ว่าสุนัขกับแมวแตกต่างกัน

            ดังนั้นปฏิกิริยาต่อสิ่งเร้าใดๆ นอกจากเกิดได้ตาม Classical Conditioning แล้ว แต่ยัมีความ-แตกต่างที่ขึ้นกับความสามารถของบุคคลในการที่จะ Discrimination และ generalization ด้วย 

            2. Operant Conditioning

                        ผู้ที่นำเสนอทฤษฎีนี้ คือ Skinner ทฤษฎีนี้จะกล่าวถึงการเรียนรู้ที่ได้มาจากการได้รับผลของการกระทำ เช่น หนุถูกจับไปทดลองให้วิ่งไปสำรวจที่ต่าง ๆ ในกรง เมื่อสำรวจเสร็จไปกดโดนคันโยก จะมีเศษเนยแข็งหล่นลงมา หนูจะเรียนรู้ที่จะกดคันโยกอีก นอกจากอาหารแล้วสิ่งที่ทำให้เกิดความพึงพอใจ ก็ถือว่าเป็นรางวัลที่ก่อให้เกิดการเรียนรู้ได้ เช่น คำชม, การขยันเรียนแล้วได้ผลการเรียนดี เป็นต้น

           

            ความถี่ห่างของการให้รางวัลจะมีผลกับการตอบสนอง หากให้รางวัลทุกครั้งที่ทำได้ จะเกิดการเรียนรู้เร็ว แต่การให้รางวัลนาน ๆ ครั้ง จะช่วยป้องกันเรื่องการเลิกทำ เช่น ผู้ติดการพนัน ถ้าหากไม่ชนะเลยก็จะเลิกเล่น แต่หากชนะบ้างก็ยังมีแรงจูงใจให้อยากเล่นต่อ

            Positive reinforcement หมายถึงกระบวนกาเรียนรู้ที่การตอบสนองเกิดมากขึ้นเพื่อจะได้รับรางวัล

            Negative reinforcement  หมายถึงกระบวนการเรียนรู้ที่เกิดการตอบสนองมากขึ้น เพื่อหลีกเลี่ยงสิ่งที่ไม่ต้องการ เช่น นักเรียนขยันเพราะกลัวสอบตก แต่ negative reinforcement ไม่ใช่การลงโทษ   การลงโทษเป็นกระบวนการทำให้ response  ที่ไม่ต้องการลดลง

            Shaping behavior  เป็นการปรับพฤติกรรม บุคคลให้เป็นไปในทางที่เราต้องการโดยอาศัยความรู้เรื่อง การเรียนรู้ เช่น จะฝึกให้แมวน้ำกดกริ่งด้วยจมูกจะเริ่มจากให้รางวัลเมื่อแมวน้ำเอาจมูกมาใกล้ ๆ กริ่งก่อน  แมวน้ำจะเริ่มรู้ว่า ถ้าเอาจมูกมาบริเวณนี้จะได้รางวัล และต่อมาจะให้รางวัลเมื่อกดลูกกริ่ง  แมวน้ำจะเริ่มเรียนรู้การกดกริ่ง

Cognitive Learning Theory

            Cognition  หมายถึงขบวนการรับประสบการณ์ต่าง ๆ ไปประมวลคิดและใช้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับความฉลาดใช้เป็นการเข้าใจเรื่องเหตุและผล

            การนำความรู้เรื่องนี้มาใช้ในการรักษาผู้ป่วยโดยการทำให้มองเห็นเป็นรูปธรรม ถึงเหตุและผลที่ตามมา เช่น การฝึกคลายเครียด (relaxation) ให้แก่ผู้ป่วย โดยตรวจวัดความดันโลหิตและชีพจรไปด้วยกัน ผู้ป่วยจะพบว่าเมื่อฝึกแล้ว ความดันโลหิตลดลง และชีพจรเต้นช้าลง ทำให้ผู้ป่วยเรียนรู้ว่าการฝึกจะทำให้สุขภาพดีขึ้น

            นอกจากนี้ในผู้ป่วยบางรายมี cognitive function ทำงานผิดปกติ  (error) ก็มีอาการเจ็บป่วยได้ เช่น ผู้ป่วยที่มองตัวเองในแง่ร้าย เวลาเกิดเรื่องที่ไม่ดี มักจะโทษตัวเองเป็นต้นเหตุ (ทั้งที่จริง ๆ แล้วอาจจะเป็นจากสิ่งอื่น) ทำให้เกิดอาการซึมเศร้า หากรักษาให้มี cognitive function ดีขึ้นไม่มองตนเองในแง่ลบ (มองตามความเป็นจริง เข้าใจเหตุและผลกระทบตามสภาพความเป็นจริง) แล้วอาการจะทุเลาขึ้น

            Social Learning Theory

            ทฤษฎีนี้มีพื้นฐานว่าพฤติกรรมของคนถูกปรับได้โดยปฏิกิริยาในสังคมและการเลียนแบบ โดยคนจะเลียนแบบกันได้ แต่ต้องมีความเหมาะกับพื้นฐานดั้งเดิมของตน การเลียนแบบจึงจะเกิด ซึ่งหากนำทฤษฎีเกี่ยวกับ operant และ classical conditioning  มาช่วยก็จะพบว่าหากการเลียนแบบนั้น ได้รับแรงเสริมด้วย เช่น เป็นที่ชื่นชม ก็จะทำให้การเลียนแบบเกิดขึ้นได้ง่าย

            สิ่งที่คนเราจะเลือกเลียนแบบ ขึ้นกับ อายุ, เพศ, สถานะ  ถ้าหากได้รูปแบบที่ดีเลียนแบบก็จะมี self-efficacy  คือ สามารถปรับตัวเผชิญสถานการณ์และดำเนินชีวิตอย่างเหมาะสมได้

            สมองกับการเรียนรู้

            การเรียนรู้ต้องอาศัยการจดจำประสบการณ์ต่าง ๆ  ความจำจะอาศัยการทำงาน ของสมองส่วน hippocampus, cortex และ cerebellum

            การจัดเก็บความจำ เป็นส่วนสำคัญที่ทำให้จำได้ดี การนำเรื่องที่จะจำไปเชื่อมโยงกับสิ่งที่เคยจำไว้แล้วจะทำให้สามารถจัดเก็บได้ดีขึ้น

            ความจำจะแบ่งเป็น Short-term และ Long-term memory

            Long-term memory  จะหมายถึง recent memory, remote memory และ secondary memory  ส่วน Short term memory  จะหมายถึง immediate memory, working memory, primary memory และ buffer memory ซึ่ง Short term memory จะถูกรบกวนโดยความเครียด ปัญหาทางจิต หรือมีเรื่องต้องจำมาก  ส่วน long term memory จะมีความสามารถในการจุความจำได้มากกว่า

            ความเครียดหากไม่มากจะช่วยให้การเรียนรู้ดีขึ้น แต่ถ้าเครียดมากจะยับยั้งการเรียนรู้  เราจะจดจำได้ดีหากบันทึกความจำขณะที่กำลังมีความสุข และจะย้อนนึกถึง (recall) ได้ดีในขณะกำลังมีความสุข  คนเรามักจำเหตุการณ์ได้หลังจากอายุ 3-5 ปี  ถ้าความจำของช่วงอายุก่อนหน้านั้นมักจะเป็นเรื่องที่มีเหตุการณ์รุนแรง หรือสัมพันธ์กับกลิ่น (เหตุการณ์ที่สัมพันธ์กับกลิ่น เรามักจะจำได้ดี)           

 

แรงจูงใจ (Motivation)

            เป็นภาวะที่ทำให้บุคคลมีความพยายามจะปฏิบัติสิ่งใดสิ่งใดหนึ่ง อาจเป็นภาวะที่กำลังยากลำบาก เช่น กำลังหิวมีความพยายามหาอาหาร เป็นความพยายามของบุคคล (คนหรือสัตว์) ที่จะรักษาสมดุลของชีวิต เช่น หิวน้ำก็พยายามหาน้ำ, เหงา ว้าเหว่ ก็พยายามทำสิ่งที่คนนึกถึงและยอมรับ (Social motives)

            แรงจูงใจของแต่ละคนขึ้นกับคุณค่า (value) ที่แต่ละคนกำหนดในใจ เช่น บางคนต้องการเรียนให้ได้เกรด A, บางคนต้องการเรียนให้ผ่าน เป็นต้น

 

 

iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

บรรณานุกรม

 

1.   H.I. Kaplan , B.J. Sadock and J.A.Grebb : Synopsis of Psychiatry ; 7thEdition.Baltimore, William and Wilkin, 1994

2.   H.I. Kaplan , B.J. Sadock : Comprehensive Textbook of Psychiatry ;6th Edition.Baltimore, William and Wilkin ,1995

สร้าง: อา. 19 เม.ย. 2552 @ 11:21   แก้ไข: อา. 19 เม.ย. 2552 @ 11:21   ขนาด: 39927 ไบต์
ความคิดเห็น
ไม่มีรูป
1. ตะวัน
เมื่อ พฤ. 01 ก.ค. 2553 @ 15:01
317 [ลบ]

ขอบคุณมากๆเรยครับ....!!!

ไม่มีรูป
2. ingdoi
เมื่อ พ. 01 ก.ย. 2553 @ 11:55
348 [ลบ]

ขอบคุญค่ะ

ไม่มีรูป
3. อากีดะห์
เมื่อ อา. 17 ต.ค. 2553 @ 08:35
363 [ลบ]

หนูขอขอบคุณมากๆๆคะ

ไม่มีรูป
4. อรทัย
เมื่อ ส. 30 ต.ค. 2553 @ 10:23
365 [ลบ]

ขอบคุณค่ะ

ไม่มีรูป
5. ผกามาศ
เมื่อ อ. 01 พ.ย. 2554 @ 15:40
735 [ลบ]

ขอความหมายของการเรียนรู้ จากนักการศึกษาที่ให้ความหมายไว้ได้ไหมค่ะ สัก10 ท่านนะค่ะ

ไม่มีรูป
6. Etta
เมื่อ อ. 08 พ.ย. 2554 @ 11:55
1061 [ลบ]

None can doubt the veracity of this arltcie.

ไม่มีรูป
7. ghpunjgrgef
เมื่อ อ. 08 พ.ย. 2554 @ 20:03
1089 [ลบ]

2WtOud <a href="http://erxptfkrobwx.com/">erxptfkrobwx</a>

ไม่มีรูป
8. dvrvmqpqhdm
เมื่อ พ. 09 พ.ย. 2554 @ 00:51
1107 [ลบ]

OuXzF0 , [url=http://gvwyfkxadtwm.com/]gvwyfkxadtwm[/url], [link=http://emwraarleuow.com/]emwraarleuow[/link], http://fmzgwjmrqtfm.com/

ไม่มีรูป
9. lhlmhz
เมื่อ ศ. 11 พ.ย. 2554 @ 22:42
1134 [ลบ]

OhYAwM , [url=http://thxhknwzioui.com/]thxhknwzioui[/url], [link=http://lwlemewupefp.com/]lwlemewupefp[/link], http://gnypbhhrubzt.com/

ไม่มีรูป
10. william
เมื่อ พฤ. 29 พ.ย. 2555 @ 09:19
3552 [ลบ]

Amazing summary bookmarked the Heidi Montag Hermes Flashy Lime Green Birkin site in interest to see more!

ไม่มีรูป
11. Marigoldtrading
เมื่อ จ. 15 เม.ย. 2556 @ 20:10
3940 [ลบ]

ชื่อ:
อีเมล:
IP แอดเดรส: 50.19.148.4
  เรียกใช้งานตัวจัดการข้อความ
ข้อความ:
 
รหัสสุ่ม: (ใส่รหัสสุ่มที่แสดงไว้ด้านบน)
 
http://www.geocities.com/jatuponlimtakul/jitavitaya.htm